Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/misc/typo3/phar-stream-wrapper/src/PharStreamWrapper.php on line 445

Warning: "continue" targeting switch is equivalent to "break". Did you mean to use "continue 2"? in /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/partial_date/partial_date.module on line 1575
Bernard Chrzanowski | Historia Harcerstwa: Hufiec Poznań Nowe Miasto

Kronika

Bernard Chrzanowski

Kronika

Identyfikator ZHP

Identyfikator ZHP

Obrońca polskości w zaborze pruskim
Działacz sokolski, harcerski i krajoznawczy, „odkrywca Kaszub”
Twórca polskiej oświaty w Wielkopolsce
Współzałożyciel harcerstwa wielkopolskiego

27.07.1861-12.12.1944

Komunikat o błędzie

  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w template_preprocess_views_nivo_slider_view() (linia 46 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/views_nivo_slider/views_nivo_slider.module).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w template_preprocess_views_nivo_slider_view() (linia 47 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/views_nivo_slider/views_nivo_slider.module).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w template_preprocess_views_nivo_slider_view() (linia 48 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/views_nivo_slider/views_nivo_slider.module).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w template_preprocess_views_nivo_slider_view() (linia 49 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/views_nivo_slider/views_nivo_slider.module).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w template_preprocess_views_nivo_slider_view() (linia 50 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/sites/all/modules/views_nivo_slider/views_nivo_slider.module).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager() (linia 337 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager_next() (linia 528 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager_last() (linia 564 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager() (linia 359 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager() (linia 337 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager_next() (linia 528 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager_last() (linia 564 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type null w theme_pager() (linia 359 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/pager.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Notice: Trying to access array offset on value of type int w element_children() (linia 6609 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).
  • Deprecated function: implode(): Passing glue string after array is deprecated. Swap the parameters w drupal_get_feeds() (linia 394 z /home/hpnm/domains/nowemiasto.zhp.wlkp.pl/public_html/historia/includes/common.inc).

Bernard Chrzanowski urodził się 27 VII 1861 w Wojnowicach koło Opalenicy, gdzie jego ojciec był administratorem dóbr hrabiów Raczyńskich. W latach 1871-1880 kształcił się w Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, tam wstąpił do Towarzystwa Tomasza Zana - tajnej polskiej organizacji młodzieżowej, będącej niższym szczeblem organizacji „ZET”. Przez jeden rok studiował historię w Krakowie, a następnie do 1885 prawo w Berlinie. W 1890 roku otworzył kancelarię adwokacką w Poznaniu. Wielokrotnie bronił Polaków represjonowanych przez administrację pruską. Był współwydawcą i redaktorem „Przeglądu Poznańskiego” – czasopisma, wokół którego skupiała się polska inteligencja o poglądach demokratyczno-narodowych. Od 1899 roku należał do Ligi Narodowej, był współzałożycielem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Wielkopolsce.

Kilkakrotnie kandydował na posła do parlamentu pruskiego, wreszcie w 1901 został wybrany posłem z okręgu poznańskiego – uzyskał 15412 głosów pokonując niemieckiego kandydata Richarda Wittinga (9182) i socjalistę Marcina Kasprzaka (712). Jako poseł aktywnie i ostro bronił polskości, protestował przeciw działaniom germanizacyjnym, także przeciw zakazowi nauczania religii po polsku. Uchodził za jednego z najlepszych mówców parlamentarnych. W 1903 został wybrany posłem ponownie, a w 1907 po raz trzeci i sprawował mandat do 1910 roku. Podczas Powstania Wielkopolskiego był członkiem Naczelnej Rady Ludowej. Po roku 1918 zrezygnował z działalności politycznej i poświęcił się całkowicie pracy oświatowej oraz społecznej. Na krótko wrócił do polityki w drugiej połowie lat trzydziestych: w 1935 po wprowadzeniu konstytucji kwietniowej został wybrany senatorem RP z okręgu poznańskiego i sprawował mandat do 1938 roku.

Był jednym z założycieli Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w zaborze pruskim, od 1895 był jego prezesem w Wielkopolsce. Dążył do tego, by „Sokół” był nie tylko organizacją sportową, ale przede wszystkim patriotyczno-wychowawczą. Był także działaczem Towarzystwa Wykładów Ludowych im. Mickiewicza oraz Towarzystwa Czytelni Ludowych.

Od samego początku był zwolennikiem ruchu skautowego, brał czynny udział w jego organizowaniu w Wielkopolsce. Od 1920 był członkiem Zarządu Oddziału Wielkopolskiego ZHP, w latach 1923-1926 członkiem Rady Naczelnej ZHP, 1925-1927 i 1933-1939 przewodniczącym Zarządu Oddziału Wielkopolskiego ZHP. Jako miłośnik morza i Kaszub szczególnie czuł się związany z harcerstwem wodnym, zwłaszcza że jego syn Walerian Chrzanowski był wspólzałożycielem i drużynowym pierwszej poznańskiej drużyny wodnej – Drużyny Wilków Morskich. Był zdeklarowanym zwolennikiem apolityczności harcerstwa, i mimo że po 1926 roku uchodził w Poznaniu za „człowieka sanacji”, starał się osłaniać trzymać wielkopolski ZHP z dala od sporów politycznych. Uczestniczył w wielu zlotach harcerskich w Poznaniu i Wielkopolsce, także nad Maltą – na terenie dzisiejszej dzielnicy Poznań-Nowe Miasto. W 1937 roku jako senator RP dokonał odsłonięcia Pomnika Poległych Harcerzy nad Maltą.

Był wielkim miłośnikiem Kaszub i polskiego Wybrzeża. W okresie zaboru pruskiego walczył o polskość tych terenów, organizował wysyłanie na Kaszuby polskich książek, upowszechniał wiedzę o Kaszubach i polskim Bałtyku w Poznaniu, Warszawie i Krakowie. Przyjaźnił się i współpracował z działaczami ruchu młodokaszubskiego. Odbył i zorganizował wiele wędrówek po Kaszubach i po zachodnim pograniczu Wielkopolski. Nazywano go „odkrywcą Kaszub dla Wielkopolski”. Wydał przewodnik „Na Kaszubskim brzegu”. Zachęcił Stefana Żeromskiego do napisania „Wiatru od morza”. Był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Poznaniu.

Od listopada 1919 do stycznia 1921 pełnił urząd podsekretarza stanu w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej, zajmując się polonizacją oświaty w Wielkopolsce i na Pomorzu. Od 1921 do 1928 kontynuował pracę w oświacie jako kurator Okręgu Szkolnego Poznańskiego. Dążył do tego, by szkoła kształtowała polski patriotyzm i była otwarta na wszystkich, niezależnie od zamożności ucznia i wyznawanej religii. Starał się o jak najwyższy poziom wychowania i nauczania. Zwalczał też nawyki nauczycielskie z czasów pruskich („pedagogikę kija”). Był Wielkopolaninem i regionalnym patriotą, ale obca mu była ciasna zaściankowość. Z powodu swego zdecydowanej postawy tolerancyjnej, w latach dwudziestych był bardzo ostro atakowany przez poznańskie kręgi klerykalne, które oskarżały go o „masonerię”. Wysoki poziom wielkopolskiego szkolnictwa w czasach II Rzeczypospolitej to w wielkim stopniu zasługa Chrzanowskiego.

W grudniu 1939 został wysiedlony z Poznania przez niemieckiego okupanta. Zmarł 12 XII 1944 w Konstancinie pod Warszawą. Pogrzeb, jeszcze pod okupacją, był skromny – nie było orkiestry, sztandarów ani delegacji honorowych. W 1986 roku prochy Bernarda Chrzanowskiego, zgodnie z jego życzeniami za życia, zostały przeniesione do Gdyni na cmentarz oksywski.

„Romantyk z charakteru i pozytywista z przekonań”, uosabiał najlepsze cechy Wielkopolanina: patriotyzm, prawość, rzetelność i systematyczność – ale bez biurokratycznej rutyny, humanitaryzm, życzliwość wobec ludzi, szerokie horyzonty intelektualne, umiarkowanie, poczucie odpowiedzialności i zdolność do kompromisu w imię wyższych celów.

Imię Bernarda Chrzanowskiego nosi dziś Oddział Poznański PTTK, Szkoła Podstawowa w Wojnowicach oraz szlak turystyczny w Wielkopolskim Parku Narodowym prowadzący z Puszczykowa przez Jarosławiec do Puszczykówka (znaki żółte). Postać Chrzanowskiego jest także upamiętniona na Głazie Krajoznawców na Wzgórzu Św. Wojciecha w Poznaniu.

LITERATURA:
Grzegorz Łukomski, Bernard Chrzanowski 1861-1944. Biografia Polaka zachodniokresowego, Poznań-Opalenica 2005.

Cała zawartość tekstowa, graficzna i inna witryny „Historia Harcerstwa Poznań-Nowe Miasto” jest własnością intelektualną Komisji Historycznej Hufca ZHP Poznań-Nowe Miasto i podlega ochronie na podstawie przepisów prawa Rzeczypospolitej Polskiej o ochronie własności intelektualnej.